Hệ thống bôi trơn: Tìm hiểu chi tiết, cách hoạt động hệ thống bôi trơn

Hệ thống bôi trơn có tác dụng rất lớn trong việc giúp cho động cơ xe ô tô hoạt động trơn tru và mượt mà. Ngoài ra bộ phận này còn mang đến nhiều lợi ích tuyệt vời khác nữa cho xế yêu của bạn. Bài viết dưới đây của Autocarcare.vn sẽ giúp bạn đọc hiểu hơn về cấu tạo, nguyên lý làm việc và cách bảo dưỡng hệ thống này. Hãy cùng theo dõi!

Hệ thống bôi trơn trên xe ô tô là gì?

Trong bất cứ loại máy móc, động cơ nào thì hệ thống bôi trơn đều có vai trò rất quan trọng. Hệ thống này cung cấp chất bôi trơn đến các chi tiết máy để làm giảm ma sát. Đồng thời lọc sạch các tạp chất trong dầu nhờn để máy được vận hành trơn tru hơn.

Khi động cơ không đủ dầu bôi trơn, về lâu dài sẽ nảy sinh ra những hư hỏng vặt, tạo ra ma sát và sinh nhiệt khiến động cơ xe quá nóng. Chất bôi trơn được sử dụng trong hệ thống này bao gồm 3 dạng: Rắn, lỏng và khí. Trong đó, dạng bôi trơn chất lỏng (dầu nhớt) được sử dụng nhiều nhất.

Hệ thống bôi trơn giúp cung cấp chất bôi trơn cho các chi tiết máy
Hệ thống bôi trơn giúp cung cấp chất bôi trơn cho các chi tiết máy

Cấu tạo của hệ thống bôi trơn trên xe ô tô

Các bộ phận chính làm nên hệ thống bôi trơn bao gồm: Bể dầu, bơm dầu, bộ lọc dầu, đường dẫn dầu và bộ làm mát dầu. Mỗi bộ phận lại có thiết kế và công dụng riêng trong quá trình hoạt động. Cụ thể như sau:

Bể dầu, cacte dầu

Là nơi lưu trữ dầu động cơ có hình cái bát và nằm bên dưới cacte giúp dầu được lấy ra dễ dàng ở phía dưới. Khi động cơ không hoạt động thì đây là nơi lưu trữ dầu trong xe. Bộ phận này thường được làm từ vật liệu cứng kèm theo lớp bảo vệ. Điều giúp cho bể dầu không bị hỏng khi xe đi vào cung đường xấu, off-road.

Bơm dầu (nhớt)

Được cấu tạo bởi các bộ phận: Trục cam, ổ trục khuỷu và bộ nâng van. Bơm dầu có nhiệm vụ đẩy dầu bôi trơn đến tất cả các bộ phận chuyển động của động cơ. Vị trí của bộ phận này nằm dưới cacte và gần với bể chứa dầu. Hiện nay có nhiều loại bơm dầu được sử dụng phổ biến như: pittông, trục vít, phiến trượt, bánh răng… Trong đó loại bánh răng là phổ biến và được dùng nhiều nhất.

Bộ lọc dầu

Tác dụng chính của bộ phận này là làm sạch dầu trước khi đến các bộ phận của động cơ. Từ đó giúp hạn chế tình trạng động cơ bị kẹt, bị mài mòn hay hư hỏng do các tạp chất gây ra. Một số loại bầu lọc phổ biến: Bầu lọc cơ khí; bầu lọc ly tâm; bầu lọc thấm; lọc từ tính; lọc hóa chất,…

Bộ lọc dầu trong hệ thống bôi trơn
Bộ lọc dầu trong hệ thống bôi trơn

Đường dẫn dầu

Đường dẫn dầu sẽ bao gồm nhiều đường dẫn liên kết với nhau và được khoan bên dưới khối xi lanh. Các đoạn lớn và nhỏ được kết nối với nhau để cung cấp dầu động cơ đến tất cả các bộ phận chuyển động của ô tô một cách dễ dàng.

Két làm mát dầu

Bộ phận này hoạt động như một bộ tản nhiệt với nhiệm vụ làm mát dầu nóng thông qua các cánh tản nhiệt. Bộ làm mát dầu giúp ổn định nhiệt độ của dầu động cơ, giữ cho độ nhớt được kiểm soát trong mức cho phép. Từ đó ngăn chặn được tình trạng động cơ quá nóng và giảm thiểu hao mòn dầu nhớt.

Hiện nay có 2 cách làm mát được sử dụng chủ yếu là làm mát bằng nước hoặc bằng không khí tuỳ theo từng loại xe.

Hệ thống bôi trơn có chức năng gì?

Có thể khẳng định rằng hệ thống bôi trơn là một trong những bộ phận quan trọng nhất trên xe ô tô. Bộ phận này sở hữu nhiều chức năng nổi bật như:

  • Giảm thiểu độ mài mòn cho động cơ giúp các bộ phận chuyển động không phải tiếp xúc trực tiếp với nhau.
  • Là chất làm sạch động cơ: Khi dầu nhớt di chuyển đến các bộ phận bên trong động cơ sẽ phải đi qua bộ lọc dầu. Lúc này những bụi bẩn, hạt cát… sẽ được giữ lại để không làm ảnh hưởng đến động cơ xe.
  • Làm giảm mức độ mài mòn ổ trục với việc hoạt động như một chất đệm khi ổ trục đột ngột chịu tải nặng.
  • Tác dụng làm mát và giảm ma sát khi các chi tiết máy vận hành.
  • Giúp giảm khí thải với việc tạo ra một vòng đệm giữa thành xi lanh và các vòng piston.
Hệ thống làm mát có rất nhiều chức năng quan trọng
Hệ thống làm mát có rất nhiều chức năng quan trọng

Các phương pháp bôi trơn động cơ thông thường

Bôi trơn bằng pha dầu vào nhiên liệu

Phương pháp này chỉ được áp dụng với hệ thống chi tiết máy trong động cơ xăng 2 kỳ và dầu được làm mát bằng nước hoặc không khí. Dầu nhờn sẽ được pha vào xăng với tỷ lệ 1/20 hoặc 1/25 tuỳ từng thể tích.

Tuy được đánh giá là khá đơn giản nhưng lại không đảm bảo an toàn do khó kiểm soát lượng dầu bôi trơn. Ngoài ra khi dầu và nhiên liệu cùng cháy sẽ sinh ra muội than bám trên piston. Từ đó khiến quá trình tản nhiệt bị ngăn cản.

Về nguyên lý hoạt động: Hỗn hợp xăng dầu khi đi qua bộ chế hoà khí sẽ biến thành các hạt li ti. Khi kết hợp cùng không khí sẽ tạo thành hỗn hợp hạt dầu nhờn và khí hỗn hợp ngưng đọng. Lúc này dầu sẽ bám trên bề mặt chi tiết máy để thực hiện bôi trơn.

Nguyên lý hoạt động của phương pháp bôi trơn pha dầu vào nguyên liệu
Nguyên lý hoạt động của phương pháp bôi trơn pha dầu vào nguyên liệu

Bôi trơn bằng vung té dầu

Bôi trơn bằng vung té dầu chủ yếu sử dụng trong các động cơ một xi lanh, thường là kiểu nằm ngang, kết cấu đơn giản. Nguyên lý làm việc của phương pháp này cũng khá đơn giản. dầu nhờn chứa trong cacte sẽ được thìa múc dầu hắt tung lên rồi rơi xuống các bề mặt ma sát một cách tự do.

Nhược điểm của phương pháp này là không thể đảm bảo lưu lượng dầu bôi trơn của ổ trục. Do vậy ở những động cơ xe đời mới đã không còn sử dụng cách thức bôi trơn cho động cơ này nữa.

Hệ thống bôi trơn bằng cưỡng bức

Là phương pháp mà hầu hết các dòng ô tô hiện nay đều trang bị. Nó có thể thỏa mãn mọi tiêu chí cần thiết: Làm mát, tẩy sạch mặt ma sát, bôi trơn hiệu quả… Cấu tạo của hệ thống bôi trơn cưỡng bức khá phức tạp. Nhưng bù lại lại có hiệu quả cao nên vẫn được ưu tiên sử dụng.

Bôi trơn bằng phương pháp cưỡng bức
Bôi trơn bằng phương pháp cưỡng bức

Các hư hỏng thường gặp ở hệ thống bôi trơn

Bộ phận nào của xe nếu muốn kéo dài tuổi thọ thì cần phải được bảo dưỡng thường xuyên. Với hệ thống bôi trơn cũng như vậy, nếu chẳng may bộ phận này bị hỏng sẽ kéo theo rất nhiều hệ luỵ khác. Nặng nề nhất là gây hư hỏng đến toàn bộ động cơ xe. Dưới đây là một số hư hỏng có thể gặp phải:

  • Chất lượng dầu bị giảm sút về mặt lý – hóa, cơ tính hay độ nhớt.
  • Đường dẫn dầu bị tắc nghẽn hoặc không kín khít, làm gián đoạn quá trình bôi trơn.
  • Van điều tiết áp suất dầu bị kẹt làm mất khả năng điều chỉnh.
  • Két làm mát dầu bị rò rỉ.
  • Dầu hao hụt ở dạng hơi qua hệ thống thông gió.
  • Vòng bi bị mòn…

Hư hỏng hệ thống bôi trên có thể làm ảnh hưởng đến tuổi thọ của xe. Kéo theo các bộ phận khác trong động cơ cũng bị ảnh hưởng như như hệ thống phát lực, hệ thống phân phối khí…

Bảo dưỡng hệ thống bôi trơn thường xuyên để nâng cao tuổi thọ
Bảo dưỡng hệ thống bôi trơn thường xuyên để nâng cao tuổi thọ

Cách chăm sóc và bảo dưỡng hệ thống bôi trơn phù hợp

Định kỳ bảo dưỡng hệ thống bôi trơn sẽ giúp hạn chế tối đa các sự cố liên quan đến bộ phận này. Đồng thời giữ cho máy móc của xe nâng cao tuổi thọ và vận hành trơn tru hơn. Dưới đây là một vài cách chăm sóc và bảo dưỡng hiệu quả để bạn đọc áp dụng:

  • Lượng dầu trong khoang chứa dầu phải luôn duy trì ở mức phù hợp.
  • Làm sạch dầu thường xuyên và thay mới các bộ lọc cũ khi đã quá thời hạn sử dụng theo quy định.
  • Dùng dầu bôi trơn phù hợp với từng dòng xe cụ thể.
  • Kiểm tra định kỳ các bộ phần như: Đồng hồ đo áp suất, dầu dò, van, các điểm nối… Để kịp thời sửa chữa hoặc thay mới khi cần.
  • Thay dầu định kỳ theo quy định của nhà sản xuất: Sau 1000km đầu tiên với xe sử dụng lần đầu và từ 3000 – 5000km với xe đã sử dụng được một thời gian. Lưu ý làm sạch cacte trước khi thay dầu mới.

Kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ cho hệ thống bôi trơn là việc làm rất cần thiết. Vì thế các chủ sở hữu xe cần lưu ý vấn đề này để động cơ xe hoạt động tốt và tiết kiệm chi phí. Đừng quên truy cập vào website của chúng tôi để đón đọc thêm nhiều thông tin hữu ích khác.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.