Tỉ số nén là gì? Chi tiết và tầm quan trọng của tỉ số nén

Tỉ số nén là một thuật ngữ thường gặp trong lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ. Nó là yếu tố then chốt quyết định tới sức mạnh công suất mà động cơ xe sở hữu. Hiểu rõ về thông số kỹ thuật này bạn sẽ biết được dòng xe nào sở hữu khối động cơ mạnh mẽ. Từ đó giúp lựa chọn mua xe trở nên dễ dàng và phù hợp với mục đích sử dụng hơn.

Tìm hiểu khái niệm tỉ số nén là gì?

Đối với động cơ đốt trong, nén là quá trình Piston đi từ điểm chết dưới lên điểm chết trên. Sau quá trình nạp, tất cả các van đều đóng để thực hiện ép khối khí trong xi lanh. Khi thể tích bị thu nhỏ, áp suất và nhiệt độ sẽ được tăng lên; đồng thời quá trình nén kết thúc khi Piston đi đến điểm chết trên. Đây chính là kỳ nén của động cơ đốt trong, quyết định đến hiệu suất của động cơ.

Tỷ số nén là tỉ lệ thể tích buồng đốt của một xi lanh ở 2 thời điểm nhất định khi pít tông bị đi xuống cực đại (ở thể tích buồng đốt lớn nhất) và được đi lên cực đại (khi thể tích buồng đốt nhỏ nhất). Tỷ số này quyết định đến việc đánh giá động cơ đó có hoạt động tốt, hiệu quả và nồng độ khí thải phát sinh ra thấp hay không. Công thức tính: 

“Tỷ số nén = (Thể tích buồng đốt (A) + Thể tích của xi lanh (B) / Thể tích buồng đốt (A)”

Ví dụ: Một chiếc xe có thể tích buồng đốt (A) = 1 và thể tích xi lanh (B) = 9. Dựa theo công thức ta sẽ có tỷ số nén (1 + 9) / 1 =  10/1 = 10:1

Tỷ số nén là chỉ số rất quan trọng
Tỷ số nén là chỉ số rất quan trọng

Tỷ số nén có ý nghĩa như thế nào?

Nhiên liệu được sử dụng đốt cháy trong động là hỗn hợp của xăng, dầu và không khí. Và chúng phải được hoà trộn với nhau theo một tỷ lệ nhất định. Hỗn hợp này được nén lại bởi xi lanh để gia tăng áp suất trong bầu chứa. Khi có xúc tác đánh lửa từ Bugi, nhiên liệu dễ dàng được đốt cháy tạo lực đẩy cho xi lanh vận hành.

Tuy nhiên không phải tỷ số nén càng cao thì càng tốt. Mà nó phải phù hợp với từng dòng xe, từng loại động cơ và loại nhiên loại mà chiếc xe đó đang sử dụng. Các kỹ sư đã đưa ra 2 chỉ số đại lượng tượng trưng cho tỉ số nén là Octan và Cetan. Trong đó:

  • Octan biểu thị cho động cơ chạy xăng đó là khả năng chống kích nổ khi gặp xăng
  • Cetan biểu thị cho động cơ chạy dầu đó là khả năng tự cháy khi gặp dầu Diesel

Với động cơ chạy xăng, mức giới hạn tỉ số nén theo các kỹ sư ô tô đầu ngành là 9-13. Và với động cơ dầu Diesel là 15-25 do động cơ Diesel không có bugi đánh lửa nên cần tỷ số nén phải cao. Mục đích để tăng nhiệt độ của không khí trong xi lanh đủ để đốt cháy Diesel bằng cách sử dụng đánh lửa do nén.

Tỷ số nén giúp bạn chọn được loại nhiên liệu phù hợp cho xe
Tỷ số nén giúp bạn chọn được loại nhiên liệu phù hợp cho xe

Tại sao cần phải giới hạn tỉ số nén?

Từ những thông tin trên có thể thấy tỷ số nén có ý nghĩa lớn trong việc giúp động cơ được vận hành một cách tối ưu. Vậy vì sao cần phải giới hạn tỷ số nén?

  • Động cơ xăng: Tỷ số nén càng lớn thì mật độ nổ và khả năng kích nổ càng diễn ra nhanh với số lượng nhiều. Điều này giúp cho công suất động cơ được nâng lên nhanh chóng.
  • Động cơ Diesel: Tỷ số nén giảm xuống để giúp động cơ vận hành êm ái, mượt mà hơn. Thế nhưng điều này cũng đồng nghĩa điều kiện áp suất nhiệt độ cũng sẽ xuống thấp. Khiến cho động cơ xuất hiện tình trạng không nổ được do nhiên liệu không thể tự đốt cháy.

Đây là lý do vì sao mỗi mẫu xe lại có một tỷ số nén riêng biệt và được nhà sản xuất công bố cụ thể. Khi tìm hiểu về chỉ số này bạn sẽ hiểu thêm về cấu tạo chi tiết của động cơ mà mẫu xe đó được trang bị.

Giới hạn tỷ số nén giúp xe vận hành được tốt hơn
Giới hạn tỷ số nén giúp xe vận hành được tốt hơn

Mối liên hệ giữa tỷ số nén và cách chọn xăng

Như đã nói, mỗi một mẫu xe sẽ có tỷ số nén khác nhau và được nhà sản xuất công bố riêng biệt. Vì thế người dùng cần phải lựa chọn loại xăng cho phù hợp với chỉ số Octan (chỉ số chống kích nổ). Điều này sẽ giúp cho xe có được hiệu quả vận hành cao nhất.

Chỉ số Octan đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình vận hành của mọi loại động cơ. Sử dụng xăng có chỉ số Octan phù hợp với tỷ số nén của xe sẽ giúp động cơ hoạt động được khoẻ khoắn, êm ái và bền bỉ hơn nhiều. Đồng thời cũng tránh được trường hợp xe bị kích nổ hoặc động cơ không đủ nhiệt lượng đốt cháy.

Trên đây là những thông tin chi tiết về tỷ số nén để quý bạn đọc tham khảo. Hãy ghi nhớ kỹ để có thể chọn loại nhiên liệu phù hợp nhất cho xế yêu của mình. Và đừng quên truy cập vào website Autocarcare.vn để đón đọc thêm nhiều tin tức hấp dẫn khác.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.